شوادان

شوادان

. شوادان، فضایی برای آسایش اقلیمی .

موضوعِ این مقاله معرفیِ یکی از راه‌های پاسخ‌گوییِ معمارانِ سنتیِ ایران به شرایطِ اقلیمیِ سخت و طاقت‌فرسای خوزستان، یعنی ساخت شوادان، است. شوادان فضایی دست‌کند در زیرِ زمین است که عمقِ آن به حدود ۱۰ متر نیز می‌رسد. این فضاها در شهرهای شوشتر و دزفول یافت می‌شوند و در جهت استفاده از هوای مطبوعِ زیر زمین و گریز از گرما ساخته شده‌اند. هوای این نواحی در ماه‌های گرم سال به بیش از ۵۰ درجۀ سانتی‌گراد می‌رسد؛ اما در شوادان‌ها دمای هوا بین ۱۸ تا ۲۵ درجه است. شوادان‌ها در زیرِ خانه‌ها جای داشتند و دسترس به آن از طریقِ پلکانی بود که از سطح حیاط شروع می‌شد و به صحن مربع شکلی در زیر زمین می‌رسید. در سه وجه دیگرِ صحن اتاق‌هایی به نام «کَت» جای داشت که محلِ زندگیِ اهالیِ خانه بود. عموماً شوادان‌ها از طریقِ راه‌روهایی به هم متصل بودند؛ این راه‌روها تا کرانۀ رودخانه امتداد داشتند و هوای مطبوعِ کنارِ آب را به درونِ شوادان‌ها هدایت می‌کردند؛ به علاوه دریچه‌هایی که در سقف شوادان‌ها تعبیه می‌شد عملِ گردشِ هوا را تسریع می‌کرد. به این ترتیب معمارانِ این منطقه با بهره‌گیری از استحکامِ زیادِ زمین و همچنین همجواری با رودخانه محیطی را پدید آورده بودند که در یکی از گرم‌ترین مناطقِ مسکونیِ جهان مردم می‌توانستند در آسایش زندگی کنند. ... ادامه