غزال کرامتی

. پنج فرم جوهری فضا در تجربه معماری ایرانی .

هر دستگاه زبانی قالبی دارد متشکل از نظامی از عناصر و پیوندها. در این مقاله، که برای نخستین بار در حیطه زبان بیان طراحی معماری به دنبال شناخت مؤلفه‌های شکل‌دهنده به فرم جوهری فضا در معماری ایران است، «فضای ساخته‌شده» به مثابه قالب بیان زبان طراحی معماری معرفی شده است؛ بنابراین سه صفحه عمودی، افقی یا مورب (دیوار، سقف و کف)، که ساختار هر واحد فضایی ساخته‌شده را می‌سازند، سه کلید واژه اصلی زبان بیان معماری هستند. اما گستره واژگان در زبان بیان طراحی معماری محدود به این سه واژه نیست. آنچه که تفاوت‌ها را در میان آثار معماری رقم می‌زند، کلیدواژه‌های منتخب معمار است. این کلیدواژه‌های هم‌نشین با سه واژه دیوار، سقف و کف آغاز شکل‌گیری فرم جوهری اثر معماری هستند. این واژگان منتخب به دو گروه طبیعی (نور، آب، باد، گیاه و...) و مصنوعی (نور مصنوعی، بافت، رنگ و...) قابل تفکیک‌اند. مقاله حاضر از طریق تلفیق دو نوع پژوهش نظری و موردی و نیز با استفاده از چند نوع روش تحقیق کیفی، پنج فرم جوهری در تجربۀ معماری ایرانی را معرفی کرده است. ... ادامه