۵۵

کازموپولیس

. فلسفه به‌مثابه معماری، عبور از بن‌بست پست‌مدرنیسم .

متن حاضر نخستین متنی است که از استفان تولمین، فیلسوف بریتانیایی سنت تحلیلی و پژوهشگر تاریخ علم، به فارسی ترجمه می‌شود. احسان سنایی اردکانی ترجمه این جستار به قلم تولمین را بهانه‌ای برای معرفی یک تفسیر بدیل از دستور کار نقد مدرنیسم می‌داند، با این ادعا که می‌توان نقدهای وارد بر جامعیت و بسندگی آرمان‌های مدرنیته را به جای شاهدی بر صحت مدعیات جریان پست‌مدرنیسم، به‌مثابه نشانه‌هایی از ضرورت رجعت به آرمان «فرونسیس» (عقل عملی)، دانست.فرونسیس مفهومی است ارسطویی که در کنار آرمان افلاطونی اپیستمه (عقل نظری)، فرد کنش‌ور را به تدبر در امر خاص و انضمامی (در مقابل امر عام و انتزاعی) با هدف اتخاذ سنجیده‌ترین تصمیم ممکن در شرایط موردنظر دعوت می‌کند. این جستار بخشی از کتاب کازموپولیس: دستور کار ناپیدای مدرنیته است که در سال ۱۹۹۰ توسط انتشارات دانشگاه شیکاگو منتشر شده است و در آن تولمین روایتی بدیل از پیشینه مدرنیته عرضه می‌دارد، و به پشتوانه‌ آن، راه نقد این سنت ریشه‌دار را در رجعتی صادقانه‌تر به مبانی یونانی (به عبارت دقیق‌تر، اومانیستی) آن جست‌وجو می‌کند. اما نقد مدرنیته راه کسب چه بصیرت‌هایی را برای مطالعات معماری خواهد گشود و چگونه به بازتعریف «هویت»ی مستقل برای معماری می‌انجامد؟ ... ادامه
مدرنیته

. سخن سردبیر . هویت، مدرنیسم و پست مدرنیسم .

شاعر مدرنیته، در این قطعه منثور به روشنی شِمای یک فرد را در جامعه مدرن به تصویر می‌کشد: تنها در میان جمعیت، سرگردان در میان ترس و جذبه شهرِکلان‌شده و در میان گسست‌های تلخ و شیرین مدرنیته. کسی که در دنیای بی‌نهایت متنوع و پر‌اضطراب، مدام میان بیم و امید پریشان است. کسی که هویت خود را در تنهایی میان جمعیت و در سرگردانی میان تجربه‌های ترس‌آلود و امید‌آفرین می‌سازد. این نماد انسان مدرن به گفته بودلر یک «پرسه‌زن» است. ... ادامه
هویت شهر

. هویت [ بدون ] شهر .

پذیرش این واقعیت ضروری است که با ضرباهنگ توسعه و تغییر امروز، بازگشت به گذشته و مؤلفه‌های هویت‌ساز پیشین چه در معنا و چه در کالبد، در تبلور صرفاً شکلی و فرمال ــ حتی با فرض وجود اسناد تبارشناختی قابل‌استناد ــ غیرممکن است؛ نه امروز، که بازگشت صوری برای بازتولید معنوی، ذاتاً فرایندی نابارور یا ناقص‌زا است. چراکه چالش بیش از آن‌که در فرم باشد، در مکانیزم ارتباط مابین شهروند و لایه‌های شهر است که در برش‌های زمانی و در بسترهای تاریخی، هویت‌ساز بوده است. صیانت از هویت، بازگشتی پیش‌نگرانه است برای ترسیم خویشاوندی‌های تاریخی در کروموزوم‌های هم‌چنان فعال شهر در هر برشی از زمان؛ نه در شباهت‌های خشتی و گلی و کارکردهای اندرونی و بیرونی. هویت شهر شاید بیش از اینها، مبتنی بر خاصیت «درست در زمانی» شهر باشد. ... ادامه

. عمارت روبه‌رو . ساناز‌خداداد، مهران‌عارفیان، وحید‌قیدی .

عمارت روبه‌رو یکی از مراکز فرهنگی هنری تهران است که از بازسازی ساختمان خانه‌ای ۶۰ ساله واقع در چهارراه ولی‌عصر شکل گرفته است. یک مکان فرهنگی، کتابخانه و کتاب‌فروشی، آکادمی بازیگری و موسیقی، فضایی برای شنیدن صدای ساز و تماشای نمایش به همراه کافه‌ای در پشت‌بام. حیاط این مجموعه به همراه نخل بزرگی در میانه‌اش که از همان خانهٔ قدیمی به یادگار مانده است، یکی از دلپذیرترین فضاهای آن است. در بازسازی این بنا از مداخله در بنا و آرایش‌های اضافه جلوگیری شده است و تنها رنگ و بویی نو به بنا بخشیده شده است. در این مقاله بخش‌های مختلف بنا و جزئيات بیشتر مربوط به بازسازی آن شرح داده شده است. ... ادامه
خانه فرهنگ رایزن

. خانه فرهنگ رایزن . گروه معماری و شهرسازی سروستان .

«خانه فرهنگ رایزن» زیرشاخه‌ای از مجموعه بزرگ «رایزن» است. موسس این مجموعه، حسن بجنوردی، از دیرباز در پی آن بوده که با خلق فضایی پویا، ارتباطی مستقیم و تعاملی دوسویه بین بنا و شهر پدید آورد و به سهم خود پاسخگوی نیازهای فرهنگی، هنری، آموزشی و هویتی جامعه باشد. مکانی که برای این پروژه انتخاب شد، ساختمانی قدیمی با بیش از ۸۰ سال قدمت است که الحاقاتی متعلق به دورۀ پهلوی دارد. تأکید کارفرما بر تعامل بنا با شهر در کنار محدودیت‌های مربوط به حفظ ارزش تاریخی بنا یک از اصلی‌ترین چالش‌های این پروژه بوده است. در این مقاله طرح نهایی این پروژهٔ بازسازی و بخشی از راهکارهایی که این معمار برای حل این مسأله طراحی کرده‌است شرح داده شده است. ... ادامه

. هویت و مدرنیته: گفت‌وگوی سوسن شریعتی و محمدرضا اصلانی .

در این مقاله محمدرضا اصلانی ـ نویسنده، شاعر، کارگردان و مستندسازـ و سوسن شریعتی ــ نویسنده، روزنامه‌نگار و پژوهشگر تاریخ ــ در پاسخ به پرسش‌های در باب چالش‌های میان «هویت» و «مدرنیته» به گفت‌وگو نشسته‌اند. به عقیده «اصلانی» گسست انسان مدرن از گذشته و نیاز روانی او به داشتن یک تکیه‌گاه او را به رجوع به هویت و تاریخ جعل شده و کالا شده توسط سرمایه‌داری کلان وا می‌دارد و به ‌این ترتیب «هویت» مدرن ابزار و وسیله‌ای برای پنهان کردن «ماهیت» و وجوه منفی سرمایه‌داری است که روز به روز جوامع بیش‌تری را به حاشیه می‌راند.شریعتی هویت را گفتمانی بسیج‌کننده در غیبت دین و ایدئولوژی می‌داند که برای «من» مدرن قصه و روایتی می‌سازد تا تکه‌های جدا افتاده هستی‌شناسی «من» را به هم بچسباند و در «من» شور پیوستگی ایجاد کند. او هویت را امری دیروزی و یک‌بار تعریف‌شده نمی‌داند بلکه آن را یک فرایند و یک امر سیال می‌داند که البته بی‌ریشه، بی‌دیروز و بی‌تاریخ نیز نیست. ... ادامه
فرهنگ شهری در تهران

. فرهنگ شهری در تهران؛ رویه‌های شهری در فضاهای فرهنگی غیررسمی .

موضوعِ این مقاله معرفیِ کتابِ فرهنگِ شهری در تهران نوشتۀ حسین (ایرج) معینی و همکاران است. در این مقاله، نویسنده به طور مستقیم به معرفیِ و شرحِ محتوای کتاب نپرداخته است؛ بلکه هدفِ او شرح و بسطِ موضوعِ اصلیِ کتاب بوده است تا از این طریق خواننده با دیدی روشن به سراغِ کتاب برود. در این کتاب نقشِ فضاهای فرهنگیِ شهری در تقابلِ میان ساختارهای قدرت در جامعه و مردم عادی بررسی شده است. نویسندگانِ کتاب با تمرکز بر سه فضای فرهنگی، یعنی کتاب‌فروشی و کافه‌ها و گالری‌ها، معماری و جایگاه شهری این فضاها را در جنگِ میانِ قدرت و مردمِ عادی بررسی می‌کند. ... ادامه