پرونده

شوادان
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال هفدهم . شماره‏ پنجاه‌وششم . بهار ۱۳۹۸ . صفحات ۹۸ تا ۱۰۱

. شوادان، فضایی برای آسایش اقلیمی .

عاطفه رشنویی
موضوعِ این مقاله معرفیِ یکی از راه‌های پاسخ‌گوییِ معمارانِ سنتیِ ایران به شرایطِ اقلیمیِ سخت و طاقت‌فرسای خوزستان، یعنی ساخت شوادان، است. شوادان فضایی دست‌کند در زیرِ زمین است که عمقِ آن به حدود ۱۰ متر نیز می‌رسد. این فضاها در شهرهای شوشتر و دزفول یافت می‌شوند و در جهت استفاده از هوای مطبوعِ زیر زمین و گریز از گرما ساخته شده‌اند. هوای این نواحی در ماه‌های گرم سال به بیش از ۵۰ درجۀ سانتی‌گراد می‌رسد؛ اما در شوادان‌ها دمای هوا بین ۱۸ تا ۲۵ درجه است. شوادان‌ها در زیرِ خانه‌ها جای داشتند و دسترس به آن از طریقِ پلکانی بود که از سطح حیاط شروع می‌شد و به صحن مربع شکلی در زیر زمین می‌رسید. در سه وجه دیگرِ صحن اتاق‌هایی به نام ...ادامه
N53-A33-P00
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال پانزدهم . شماره پنجاه و سوم . زمستان ۱۳۹۳ . صفحه ۱۰۶

. اعیانی‌سازی: روند مرمت و نوسازی در بافت‌های ارزشمند مراکز شهری برای طبقات مرفه‌تر در اروپا .

ترانه یلدا
مرمت و بازسازی محله‌های تاریخی، یکی از اولین راه‌های حفاظت از بافت تاریخی شهر است؛ اما اگر در کنار این مرمت، به جریان یافتن زندگی در این بافت‌ها توجه نشود، همچنان آسیب‌های فراوانی آنها را تهدید می‌کند و عملکرد این بافت تاریخی در شهر ضعیف باقی خواهد ماند. یکی از مهم‌ترین اتفاق‌های شهرسازی در شهرهای اروپایی از نیمه‌ی دوم قرن بیستم، باززنده‌سازی محله‌های قدیمی شهر، به شیوه اعیانی‌سازی، بوده است. اعیانی‌سازی بر پایه جذب طبقه اعیان جامعه از ویلاهایشان در حومه شهر به سمت خانه‌های اشرافی و قدیمی مرکز شهر شکل می‌گیرد. در نتیجه برخلاف پروژه‌های بهسازی، در اعیانی‌سازی کمتر به تقویت احساس تعلق و مشارکت ساکنین فعلی آن محله‌ها توجه می‌شود؛ اما کیفیت محیطی و حفاظت کالبدی در آن بیشتر است ...ادامه
N54-A26-P01
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال پانزدهم . شماره پنجاه‌وچهارم . تابستان ۱۳۹۵ . صفحه ۱۰۶

. شهر خلاق .

مترجم: محمود عبدالله زاده
امروز می‌توانیم از جنبش شهر خلاق صحبت کنیم؛ موازنه‌ای پویا و گه‌گاه پرتنش که در اجماع کهنه و نو بر آن است تا با حرکت از «مهندسی شهری» به «سوی شهرسازی خلاق»، شرایطی را مهیا سازد که در آن مردم به جای آنکه دریافت‌کنندگان منفعل، و یا قربانیان تغییر باشند، به عاملان تغییر تبدیل شوند. ادامه
N54-A14-P02
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال پانزدهم . شماره پنجاه‌وچهارم . تابستان ۱۳۹۵ . صفحات ۶۶ و ۶۷

. خانه گابریلا . گروه معماری تاکو .

مترجم: آزیتا شهسوار
خانه گابریلا خانه‌ای ویلایی است و در محدوده توسعه شهری مریدا در مکزیک قرار دارد. هدف این پروژه تأمین فضایی آرام و راحت برای کاربران با در نظرگرفتن ملاحظات امنیتی، آسایش حرارتی، بهره‌وری در مصرف انرژی، و هزینه پایین ساخت‌و‌ساز و نگهداری، معین شده است. این خانه از لبه خیابان فاصله گرفته است و دیوارهایی متقاطع آن را احاطه کرده‌اند. به این ترتیب فضایی مربع‌شکل به‌وجود آمده است که مانند فضایی عمومی در مجاورت خیابان عمل می‌کند و برخاسته از ویژگی معماری سنتی یوکاتان برای مشارکت در تأمین امنیت محله است. ادامه
N53-A28-P36
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال پانزدهم . شماره پنجاه‌وسوم . زمستان ۱۳۹۳ . صفحات ۸۸ تا ۹۱

. طرح منتخب مسابقه مرکز اداری گروه صنعتی انتخاب . فرهاد احمدی .

فرهاد احمدی
این طرح در جنوب میدان شیخ بهایی در مساحت حدود ۱۸۰۰ متر مربع و به صورت زمینی دو نبش با دید به محور میدان و کوه البرز قرار گرفته است. ساختمان دارای پنج طبقه پارکینگ زیرزمینی به صورت اسپیرالی، دو طبقه تجاری در همکف و زیر زمین اول، هشت طبقه به صورت چهار دوبلکس برای چهار واحد اداری و یک طبقه مدیریتی است که بر اساس ویژگی‏‌های بستر و نیروهای شهری شکل گرفته است. ادامه
N12-A02-P00
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال سوم . شماره دوازدهم . بهار ۱۳۸۱ . صفحات ۱۱ تا ۱۴

. برخی از عوامل موثر در گسست و شکست معماری ایرانی .

حسین سلطان‌زاده
معماری بومی ایران در دوران معاصر مورد غلفت واقع شده و بسیاری از سنت‌های اصیل و با ارزش این هنر متوقف شده است. حسین سلطان‌زاده در ابتدای این مقاله این سوال را مطرح می‌کند که آیا با توجه به رشد تکنولوژی، ناگزیر به بپذیرفتن این گسست در معماری بومی ایران هستیم؟ سپس با مقایسه معماری به هنری همچون موسیقی بیان می‌کند که معماری سنتی نیز می‌تواند همچون موسیقی سنتی در شاخه‌ای منحصربه‌فرد مسیر خود را ادامه دهد و بعد با مرور تحولات غرب‌گرایانه هنر ایران از دوران صفویه شرح می‌دهد که چگونه ضعف پایه‌های معماری در دوران قاجار، هم‌زمان با مواجهه با معماری غرب، زمینه‌های غفلت از معماری بومی ایران فراهم کرد. ادامه
N53-A02-P01
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال پانزدهم . شماره پنجاه‌وسوم . زمستان ۱۳۹۳ . صفحات ۶ و ۷

. خود ‌ماندن . گفت‌وگو با جلال ستاری .

جلال ستاری
این یادداشت حاصل گفت‌وگویی دوستانه با استاد جلال ستاری است به بهانه شروع دور جدید انتشار مجله معماری و فرهنگ با محوریت زمینه گرایی و هویت. در خلال این گفت‌وگو ستاری به ویژگی های هویتی جامعه ایران‌، نسبت آن با نیازهای محیطی و مواجهه‌اش با الگوهای وام گرفته شده می‌پردازد. در این مسیر به اهمیت آرکی تایپ ها در ساخت فضا اشاره می کند و نهایتا به این پرسش می پردازد که نسبت خلاقیت و هویت چیست؟ ادامه
زاها حدید
فصلنامه معماری‌وفرهنگ . سال پانزدهم . شماره‏ پنجاه‌وچهارم . تابستان ۱۳۹۵ . صفحات ۱۰۸ تا ۱۰۹

. به بهانه درگذشت زاها حدید .

. سوسن ترابی پاریزی .
زاها حدید، «ملکه منحنی‌‏ها» ۳۱ مارس ۲۰۱۶ بر اثر حمله قلبی در ۶۵ سالگی درگذشت. این معمار عراقی- بریتانیایی نام‏‌آور، نخستین زنی بود که به واسطه طرح‏‌های آوانگاردش به دریافت جایزه پریتزکر و نشان طلای انستیتو سلطنتی معماران بریتانیا مفتخر شده بود. دفتر معماری حدید طرح‏‌های بسیاری را در سرتاسر جهان از جمهوری آذربایجان تا ایالات متحده امریکا، از جمهوری خلق چین تا جمهوری اسلامی ایران به مرحله اجرا درآورده است یا در دست تکمیل دارد. مرگ حدید در میان طرفداران و مخالفانش واکنش‌‏های بسیاری را برانگیخت. ادامه
بافت تاریخی اردكان
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال پانزدهم . شماره‏ پنجاه‌وچهارم . تابستان ۱۳۹۵ . صفحات ۹۶ تا ۱۰۰

. یک طرح، یک تجربه: گزارشی از روند اجرای طرح بازآفرینی بافت تاریخی اردکان (۱۳۷۹-۱۳۹۳) .

. حسام الدین نراقی و محسن فتوحی .
شهر اردکان از جمله شهرهایی است که بخش زیادی از بافت قدیمی آن سالم مانده است. هرچند این بافت نیز طی خیابان‌کشی‌های دوره پهلوی آسیب‌های فراوانی دیده است. در دوران اخیر، سرمایه‌گذاری صنعتی در اردکان بار دیگر این شهر را در معرض افزایش جمعیت و آسیب های کالبدی و فرهنگی قرار داد. در نتیجه برای جلوگیری از این روند تخریب، در سال ۱۳۷۹، پروژهای با عنوان «توسعۀ پایدار از طریق توانمندسازی جوامع محلی» در بافت تاریخی آغاز شد. در این پروژه چند موسسه منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای با مشارکت نیروهای بومی و مردمی اردکان فعالیت‌های حفاظتی شهر اردکان را آغاز کردند. به این ترتیب تا سال ۹۳ اقدامات فراوانی در جهت مرمت بافت، رونق بازار صنایع بومی اردکان، برگزاری کارگاه‌های فرهنگی، آزمایش‌هایی بر روی مصالح بومی منطقه، پژوهش‌های تاریخی و معماری ...ادامه
photo11
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال هفدهم . شماره پنجاه‌وششم . بهار ۱۳۹۸ . صفحات ۱ تا ۵

. سخن سردبیر . بحران شناخت .

فرهاد احمدی
امروز، آنچه بعد از به‌کار بردن واژه «‌‌بحران» به ذهن متبادر می‌شود، بیش‌تر بر تهدیداتی دلالت دارد که عموماً نشئت‌گرفته از پدیده‌های خارج از رفتار روزمره طبیعت یا فجایع انسانی ناشی از منازعات جهانی و منطقه‌ای هستند.نظام طبیعت میلیون‌ها سال رفتار کون‌و‌فسادی خود را دنبال کرده و از پس هر زایش و مرگ در جریان تکامل قدمی به پیش نهاده است. زمین زنده است. می‌جوشد، می‌لرزد، شکفته می‌شود و سرد و گرم می‌شود. ادامه
کازموپولیس
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال شانزدهم . شماره‏ پنجاه‌وپنجم . بهار ۱۳۹۷ . صفحات ۸ تا ۱۳

. فلسفه به‌مثابه معماری، عبور از بن‌بست پست‌مدرنیسم .

احسان سنایی‌اردکانی
متن حاضر نخستین متنی است که از استفان تولمین، فیلسوف بریتانیایی سنت تحلیلی و پژوهشگر تاریخ علم، به فارسی ترجمه می‌شود. احسان سنایی اردکانی ترجمه این جستار به قلم تولمین را بهانه‌ای برای معرفی یک تفسیر بدیل از دستور کار نقد مدرنیسم می‌داند، با این ادعا که می‌توان نقدهای وارد بر جامعیت و بسندگی آرمان‌های مدرنیته را به جای شاهدی بر صحت مدعیات جریان پست‌مدرنیسم، به‌مثابه نشانه‌هایی از ضرورت رجعت به آرمان «فرونسیس» (عقل عملی)، دانست.فرونسیس مفهومی است ارسطویی که در کنار آرمان افلاطونی اپیستمه (عقل نظری)، فرد کنش‌ور را به تدبر در امر خاص و انضمامی (در مقابل امر عام و انتزاعی) با هدف اتخاذ سنجیده‌ترین تصمیم ممکن در شرایط موردنظر دعوت می‌کند. این جستار بخشی از کتاب کازموپولیس: دستور کار ناپیدای مدرنیته است که در سال ...ادامه
N54-A09-P06
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال پانزدهم . شماره‏ پنجاه‌وچهارم . تابستان ۱۳۹۵ . صفحات ۵۶ و ۵۷

. باشگاه وزارت خارجه عربستان .

تحریریۀ معماری و فرهنگ
در دهه هفتاد افزایش ناگهانی قیمت نفت به سه برابر، کشورهای نفت‌خیز خاورمیانه را یک‌باره ثروتمند کرد. این ثروت ناشی از دلارهای نفتی می‌بایست مجدداً در چرخه اقتصاد جهانی تزریق می‌شد که فرصت مناسبی برای مهندسان مشاور و پیمانکاران زبده عربی فراهم کرد. کشورهای کمی مانند ایران، با اتکا به سابقه طولانی فرهنگ و سازندگی، به صورت درون‌زا وارد این معرکه شدند و بخش‌های مهمی از منطقه ـ مانند عربستان ـ که از قدرت کارشناسی و توانمندی‌های لازم برخوردار نبودند، با اتکای کامل به نیروهای خارجی به این سازندگی پرداختند. از دیگرسو، طراحان و سازندگان برای حضور در این بازار تلاش کردند به خلاقیت خود در مسیر بینش و سلایق محلی جهت دهند. در این مسیر پروژه‌های ارزشمندی به وجود آمدند که اطلاعات آنها را بنیاد آقاخان جمع‌آوری و در مجله ...ادامه