مقالات منتشر شده در مجله معماری فرهنگ

مقاله

N56-A04-P00
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال هفدهم . شماره‏ پنجاه‌وششم . بهار ۱۳۹۸ . صفحات ۲۸ تا ۳۳

. زمین، آسمان و لیسبون .

دیباچه و ترجمه: احسان سنایی اردکانی
پرسش از سرشت «شر»، پرسشی است به قدمت جهان‌بینی توحیدی و سازمان فلسفی ادیان ابراهیمی. این‌که چرا و چگونه یک خداوند یگانه و قادر، راضی به وقوع بلایا و شرارت‌هایی در حق بندگان بی‌گناه خود است، پرسشی است که در ادوار مختلف، پاسخ‌هایی متفاوت و بعضاً متباین برگرفته است. به عنوان نمونه، با رسوخ‌ ابعادی از جهان‌بینی ثنویت‌انگار دین مانی در کلیسای قرون وسطی، رفته‌رفته به اهریمن (در مقام فرشته‌ای مغضوب) اختیاری مجزا و موجه برای آزمودن انسان داده شد؛ حال‌ آن‌که تا پیش از آن، اختیارات اهریمن، در ردیف صفات خداوند، و تمهیدی برای اِعمال 'حکمت خفیه' وی محسوب می‌شد. هم‌چنین تحولات ناشی از نواندیشی دینی و مسائل مرتبط به ترجمه و تأویل متن مقدس در ابتدای عصر روشنگری، موجب شد که پرسش از حدود و ...ادامه
تأثیر الگوهای تأمین آب بر سازمان‌یابی فضایی
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال هفدهم . شماره‏ پنجاه‌وششم . بهار ۱۳۹۸ . صفحات ۱۴ تا ۲۷

. تأثیر الگوهای تأمین آب بر سازمان‌یابی فضایی .

لیلا خدابخش
این یادداشت بخشی از یک پژوهش نه‌چندان کوتاه‌مدت درباره تأثیراتی است که الگوهای مختلف تأمین آب بر سازمان‌یابی فضایی مناطق حاشیه کویر مرکزی ایران می‌گذارد. محدوده مورد مطالعه این پژوهش شهرستان‌های اردکان و میبد در استان یزد است، بنابراین به‌رغم شباهت‌های ساختاری که تمامی مناطق حاشیه کویر مرکزی ایران با یکدیگردارند، تعمیم ویژگی‌های منطقه یزد به سایر مناطق درست نخواهد بود. این پژوهش در قالب پایان‌نامه کارشناسی ارشد در گروه برنامه‌ریزی توسعه منطقه‌ای دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه‌طباطبایی و زیر نظر دکتر غلامرضا کاظمیان، مکتوب و مستند شده و با عنوان «تحلیل سازمان‌یابی فضایی مناطق شهری حاشیه کویر مرکزی ایـران با تأکید بر نقش نهادساز آب؛ نمونه: شهرستان‌های اردکان و میبد» در کتابخانه دانشگاه قابل‌دسترسی است. سازمان فضایی در این یادداشت به‌عنوان فرایندی فعال ...ادامه
N54-A01-P01 HighRes (Medium)
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال پانزدهم . شماره‏ پنجاه‌وچهارم . تابستان ۱۳۹۵ . صفخات ۲ تا ۵

. سخن سردبیر . هویت و توسعه .

فرهاد احمدی
هر جزء برای کسب هویت بایستی با جزء مقابل سنجیده شود. این وضعیت از لحظه پس از آفرینش و گذر از وحدت ازلی آغاز شده است و با گسترش کثرت جهان گسترش یافته است؛ از این رو، ناگزیریم برای شناخت هر یک از پدیده‌های این‌جهانی به شناخت این رابطه دیالکتیکی با اجزای دیگر و پدیده‌های دیگر روی ‌آوریم. ماهیت یک پدیده در تقابل با مفهوم حرکت در زمان، سنتزی را به‌وجود می‌آورد که به‌رغم چیزِ دیگری بودن، ریشه در هر دو خالق اولیه دارد. رودخانه اگرچه همان رودخانه است، اما چون زمان از آن گذر کرده تغییر شکل داده است. چیستی رودخانه همان است گرچه چگونگی‌اش تغییر کرده باشد؛ و این همان رابطه دیالکتیکی «هویت» با حرکت در زمان است. ادامه
N54-A03-P02
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال پانزدهم. شماره‏ پنجاه‌وچهارم . تابستان ۱۳۹۵ . صفحات ۱۱ تا ۱۳

. هویت ‏در مسیر توسعه .

حسین سلطان‌زاده
بحران هویت و گسترش روابط جهانی، آن‌چه بدان جهانی‌شدن می‌گویند و مصداق توسعه در عصر حاضر است، ملازم یکدیگرند. در ایران نیز، از دوران قاجار که نوعی شیفتگی نسبت به غرب پدید آمد، همواره برقراری حد تعادل بین هویت و توسعه در عرصه‌های مختلف از جمله معماری و شهرسازی موضوعی چالش‌برانگیز بوده است. در دوره پهلوی اول، با چند شیوه موازی در عرصه معماری مواجهیم؛ معماری باستا‌ن‌گرا، معماری نئوکلاسیک و معماری مدرن. در دوره پهلوی دوم، پدیده غرب با وضوح بیش‌تری در همه عرصه‌های جامعه وارد شد و به تدریج از دهه ۴۰ شمسی، عکس‌العملی اجتماعی علیه غرب‌گرایی شکل گرفت و در حوزه معماری برخی از توجهات به سمت فرهنگ معماری ایرانی و اسلامی معطوف شد. بعد از انقلاب نیز به خصوص در دهه آغازین جمهوری اسلامی، به شدت ...ادامه
N54-A02-P01
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال هفدهم . شماره‏ پنجاه‌وچهارم . تابستان ۱۳۹۵ . صفحات ۷ تا ۱۰

. هویت، شهر و فرهنگ .

مهدی حجت
در این مقاله مهدی حجت برای فهم موضوع «هویت در توسعه شهری» دو مفهوم «توسعه» و «هویت» را با مفاهیم معادلشان یعنی «شخصیت» و «رشد» مقایسه می‌کند. او «شخصیت» را شاخصه‌های نسبتاً ثابت یک پدیده می‌داند؛ درحالی‌که هویت وابسته به تعاریف ذهنی است. تا وقتی بین شاخصه‌های پدیده و تعاریف ذهنی پیوندی وجود نداشته باشد شناخت هویت آن مشکل می‌شود. همچنین توسعه از ریشه وَسَعَ به معنای گسترش هرچیز بدون نیاز به قاعده‌ای مشخص است؛ درحالی‌که با توجه به مشتقات «رشد» مثل مرشد، رشید و ارشاد، در این کلمه هدفمندبودن و هدایت‌ اهمیت دارد. بنابراین با توجه به هدف‌مند بودنِ گسترش شهر استفاده از کلمه رشد مناسب‌تر است. رشد شهر متوجه داشته‌های ذاتی، سابقه‌دار و قاعده‌مندتر شهر است. بنابراین برای هویت‌مند بودن شهر لازم ...ادامه
N54-A06-P00
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال پانزدهم . شماره‏ پنجاه‌وچهارم . تابستان ۱۳۹۵ . صفحات ۳۰ تا ۴۱

. پنج فرم جوهری فضا در تجربه معماری ایرانی .

غزال کرامتی
هر دستگاه زبانی قالبی دارد متشکل از نظامی از عناصر و پیوندها. در این مقاله، که برای نخستین بار در حیطه زبان بیان طراحی معماری به دنبال شناخت مؤلفه‌های شکل‌دهنده به فرم جوهری فضا در معماری ایران است، «فضای ساخته‌شده» به مثابه قالب بیان زبان طراحی معماری معرفی شده است؛ بنابراین سه صفحه عمودی، افقی یا مورب (دیوار، سقف و کف)، که ساختار هر واحد فضایی ساخته‌شده را می‌سازند، سه کلید واژه اصلی زبان بیان معماری هستند. اما گستره واژگان در زبان بیان طراحی معماری محدود به این سه واژه نیست. آنچه که تفاوت‌ها را در میان آثار معماری رقم می‌زند، کلیدواژه‌های منتخب معمار است. این کلیدواژه‌های هم‌نشین با سه واژه دیوار، سقف و کف آغاز شکل‌گیری فرم جوهری اثر معماری هستند. این واژگان منتخب به دو گروه طبیعی ...ادامه
N53-A07-P02
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال پانزدهم . شماره پنجاه‌وسوم . زمستان ۱۳۹۳ . صفحات ۳۰ تا ۳۵

. در نسبت رنج، جهان، حقیقت .

احسان سنایی اردکانی
یادداشت «در نسبت رنج، جهان و حقیقت» واکنشی است به یادداشت «افسانه دروغگویی ایرانیان» به قلم کامبیز مشتاق گوهری. احسان سنایی در این یادداشت نگاه متفاوت مشتاق گوهری به مفهوم دروغ را بهانه قرار می‌دهد تا به این نکته برسد که ضرورت گفت‌وگو و صورت‌بندی معنی حقیقت از رهگذر اعتماد فی‌مابین، ولو اینکه تا کنون به شیوه‌های متعدد عنوان شده باشد، از کدام زاویه و در کدام تقریر، اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد و نه یک فضیلت صرف. سنایی به زعم خود ترجیح می‌دهد سراغ این پیش فرض مهم نویسنده برود که «گاهی حتی معنی کلمات، در گذار تاریخ دیگر می‌شود» - تا مگر از این رهگذر به نسبت‌سنجی دو مفهومی‌های «معماری و فرهنگ» و از آن مهم‌تر «دروغ و حقیقت» بپردازد. ادامه
N33-A01-P03
فصلنامه معماری و فرهنگ . سال دهم . شماره‏ سی‌وسوم . ۱۳۸۷ . صفحات ۴ تا ۷

. زمین و معماری .

حسین سلطان‌زاده
شاید بتوان بیان كرد كه هیچ هنری مانند معماری از دیدگاه‌ها، جنبه‌ها و پدیده‌های گوناگون با موضوع زمین و تجلیات گوناگون آن مانند خاك، مصالح، محیط، مكان سر وكار ندارد. درساده‌ترین شكل می‌توان به نقش زمین در تهیه مصالح گوناگون ساختمانی مانند سنگ، خاك و به شكلی غیرمستقیم چوب و سایر موارد اشاره كرد. هدف از تدوین این متن اشاره به برخی از وجوه تأثیر زمین در هنر معماری، به ویژه در معماری گذشته است. هر چند كه امروز نیز بسیاری از وجوه هنر معماری با موضوع زمین و پدیده‌های وابسته به آن سروكار دارد. با وجود آن كه هنر معماری در دوره معاصر هنوز در بسیاری از زمینه‌ها به زمین وابسته است، به تدریج در برخی از عرصه‌ها موضوع وابستگی به زمین به شكل دیگری مطرح شده و در برخی از ...ادامه